Zmarł Krzysztof Penderecki, wybitny polski kompozytor; miał 86 lat
-
- 29 marca, 2020
W niedzielę po długiej i ciężkiej chorobie w wieku 86 lat zmarł Krzysztof Penderecki – wybitny twórca, jeden z najbardziej znanych i cenionych na świecie polskich kompozytorów. Za swą twórczość honorowany był wysokimi odznaczeniami krajowymi i zagranicznymi; pięciokrotny laureat nagrody Grammy.
Informację o śmierci artysty potwierdziło PAP Stowarzyszenie im. Ludwiga van Beethovena, którego prezesem jest Elżbieta Penderecka, żona kompozytora.
Krzysztof Penderecki, przedstawiciel tzw. polskiej szkoły kompozytorskiej w latach 60. XX wieku, „wielki odkrywca dźwięków”, „eksperymentator”, „wysunięta szpica muzycznej awangardy” – jak artystę określali krytycy – urodził się 23 listopada 1933 r. w Dębicy.
Wychował się w rodzinie o ormiańskich korzeniach. Początkowo uczył się grać na skrzypcach i pobierał lekcje kompozycji u Franciszka Skołyszewskiego. Następnie, w latach 1955-58 studiował kompozycję w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie w klasie Artura Malawskiego. Do pierwszego publicznego występu Pendereckiego doszło w 1959 r. na Międzynarodowym Festiwalu Warszawska Jesień; zostały wykonane wówczas „Strofy”, za które, obok „Psalmów Dawida” i „Emanacji”, otrzymał pierwsze nagrody na II Ogólnopolskim Konkursie dla Młodych Kompozytorów.
Światowy rozgłos przyniosły kompozytorowi utwory awangardowe z lat 60., takie jak „Tren Ofiarom Hiroszimy”, czy „Pasja według św. Łukasza”, które zapoczątkowały pasmo jego międzynarodowych sukcesów.
„Pasja wg św. Łukasza” to pierwsza rozbudowana forma w twórczości Pendereckiego. Utwór został napisany na zamówienie dla uczczenia 700-lecia katedry w Muenster, w której odbyło się pierwsze wykonanie – 30 marca 1966 roku. Stanowiło to punkt zwrotny w karierze artysty.
W latach 70. stanął za pulpitem dyrygenckim, prowadząc od tego czasu czołowe orkiestry symfoniczne w Europie, Stanach Zjednoczonych i Azji.
Z jego inicjatywy powstało Europejskiego Centrum Muzyki w Lusławicach dedykowane młodym artystom. Był również wielkim miłośnikiem drzew – architektem liczącego ponad 2 tysiące gatunków drzew założenia parkowego w Lusławicach.
W jednym z wywiadów twórca „Polskiego Requiem”, jednego z najważniejszych dzieł kompozytora, inspirowanego historią i kulturą ojczystą – wyznał: „myślę, że artysta jest świadkiem epoki, w której żyje i swoją twórczością reaguje na to, co się wokół niego dzieje”.
Penderecki był doktorem honoris causa kilkudziesięciu uniwersytetów, członkiem honorowym najważniejszych akademii artystycznych i naukowych, a także honorowym profesorem wielu prestiżowych uczelni artystycznych.
Kawaler Orderu Orła Białego, za swą twórczość uhonorowany został wysokimi odznaczeniami krajowymi i zagranicznymi oraz prestiżowymi nagrodami, m.in. pięciokrotnie nagrodą Grammy.
Krzysztof Penderecki spocznie w Panteonie Narodowym
Wybitny kompozytor, dyrygent i pedagog Krzysztof Penderecki spocznie w Panteonie Narodowym w kościele śś. Piotra i Pawła w Krakowie – powiedział PAP przewodniczący Rady Fundacji Panteon Narodowy prof. Franciszek Ziejka.
„Uroczysta ceremonia pogrzebowa i złożenie prochów w sarkofagu, który zostanie zbudowany w Panteonie Narodowym, nastąpi po ustąpieniu przeszkód związanych z pandemią koronawirusa” – powiedział prof. Ziejka.
Wcześniej odprawiona zostanie msza św. żałobna w intencji zmarłego z udziałem najbliższych.
Panteon Narodowy w Krakowie otwarto uroczyście 12 września 2012 roku w 400. rocznicę śmierci ks. Piotra Skargi. Znajduje się on w kryptach kościoła świętych Piotra i Pawła. Jest miejscem pochówku ludzi kultury, sztuki i nauki rozsławiających Polskę w świecie. Spoczywa w nim pisarz i dramaturg Sławomir Mrożek. Złożono tam także szczątki prof. Karola Olszewskiego i urnę z ziemią z grobu prof. Zygmunta Wróblewskiego – polskich naukowców, którzy jako pierwsi w świecie skroplili tlen.
W ubiegłym roku w Panteonie Narodowym stworzono symboliczny grób kryptologa Jerzego Różyckiego i upamiętniono – poprzez złożenie urn z ziemią z miejsc spoczynku – dwóch polskich uczonych Mariana Rejewskiego i Henryka Zygalskiego, którzy dokonali wspólnie przełomowych odkryć dotyczących niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma i złamali pierwsze jej szyfry. (PAP)
